POLSKI ZWIĄZEK RUGBY

UCZCIWOŚĆ - SZACUNEK - WSPÓŁPRACA - PASJA - DYSCYPLINA

Menu

O innych ligach: Szwecja06.04.2021


Początki rugby w Szwecji to dwie interesujące historie. Pierwsza odnosi się jeszcze do XIX w., gdy do Szwecji zaczęły przenikać z Anglii powstające tam kody futbolowe. Różnice pomiędzy nimi odrobinę zanikały i wykształcił się tam „futbol szwedzki”. Lars Mauritz Törngren w 1880 spisał jego reguły, które nawiązywały raczej do association football niż rugby football, ale kilka elementów z rugby było stosowanych – m.in. możliwość chwytania piłki w ręce i przebiegania z nią, zanim się ją kopnie, bramki bez poprzeczek. W latach 90. jednak piłka nożna wyparła szwedzki futbol, a rugby pojawiło się w kraju dopiero 26 czerwca 1931. To wtedy na sztokholmskim Olympiastadion pokazowy mecz rugby rozegrały reprezentacje dwóch bliźniaczych brytyjskich krążowników, HMS Dorsetshire i HMS Norfolk. Mecz, który oglądało ok. 7000 widzów, spowodował utworzenie sekcji rugby w bokserskim klubie IK Balder. Rok później rozegrano pierwszy mecz między dwoma sztokholmskimi klubami, wspomnianym IK Balder i IK Göta, i utworzono federację, na której czele stał spiker z meczu Brytyjczyków, Yves Gyldén. W 1933 istniały już cztery kluby, w rugby grał wnuk królewski Bertil Bernadotte, a podczas kolejnych odwiedzin brytyjskich okrętów, ich załogi grały z nieformalną reprezentacją kraju.


Klimat w Szwecji nie sprzyja grze w rugby (jest tu sportem typowo letnim), ale mimo to stopniowo ten sport się rozwijał (zwłaszcza od lat 50. XX w.). Reprezentacja pierwszy mecz zagrała dopiero w 1949 przeciwko Danii (zwycięstwo 6:0 zapoczątkowało kilkudziesięcioletnią serię corocznych spotkań między tymi ekipami). W Pucharze Narodów pierwszy raz Szwedzi wzięli udział w 1968 (pierwszy mecz w Warszawie podczas Wyścigu Pokoju). Na stałe zagościli w europejskich rozgrywkach dopiero dekadę później (w 1982 wygrali nawet trzecią dywizję). Najbardziej znanym zawodnikiem był Kari Tapper (wiązacz, grał dla Europy przeciwko British Lions w 1990 i dla Barbarians w 1991).

Pierwsze kluby rugby powstały w Sztokholmie i długo rugby było rozgrywką uprawianą tylko w tym rejonie. W pierwszych mistrzostwach kraju, zorganizowanych w 1943, uczestniczyły tylko drużyny ze stolicy i jej okolic. Pierwszym mistrzem został zespół IK Göta, który po tytuł w pierwszych latach istnienia rozgrywek sięgał sześciokrotnie. Dopiero w 1959 pierwszy raz mistrzostwo zdobył klub z innego regionu – Malmö RC, który zdominował rozgrywki w latach 60. (6 tytułów między 1959 i 1967). W latach 1973–1990 absolutnym hegemonem w rozgrywkach był klub Enköpings RK (z regionu Uppsali), który w tym okresie zaledwie dwukrotnie oddał mistrzostwo w inne ręce. Jednak cała kolejna dekada (10 tytułów z rzędu od 1991 do 2000) należała do Pingvin RC z Trelleborga (ponoć założonego przez entuzjastów tego sportu, którym nie chciało się dojeżdżać na treningi do Malmö, a nazwanego w związku z kilkoma pingwinami żyjącymi wówczas w mieście). Ostatni tytuł Pingvin RC zdobyło w 2003, a kolejnym dominatorem w lidze stali się nieschodzący z najwyższego stopnia podium od 2012 Stockholm Exiles RFC (klub powstał w latach 60. i początkowo skupiał tylko zawodników zagranicznych, pierwsze mistrzostwo zdobył w 1966). Najbardziej utytułowane kluby ligi to Enköpings RK (20 tytułów), Stockholm Exiles RFC (17) i Pingvin RC (11).

Obecnie najwyższy poziom ligowy nosi nazwę Allsvenskan. W ostatnim „normalnym” sezonie (2019) na tym poziomie grało sześć zespołów: cztery ze Sztokholmu i okolic oraz dwa z innych części kraju (Göteborg RF i Pingvin RC). W rundzie zasadniczej wszystkie ekipy grały każdy z każdym, mecz i rewanż. Cztery najlepsze awansowały do fazy play-off, w której rozgrywano dwumecze półfinałowe, a następnie dwumecze o medale. W sezonie 2020 do gry na najwyższym poziomie rozgrywek przystąpiły tylko cztery ekipy (drużyny z miast najbardziej oddalonych od Sztokholmu zrezygnowały z powodu epidemii). Znowu grano w fazie zasadniczej każdy z każdym mecz i rewanż, natomiast w play-off rozgrywano już po jednym spotkaniu za wyjątkiem finału rozegranego w formie dwumeczu (Exiles pokonali w nim beniaminka ligi, Norrköping Trojan).

Oprócz najwyższej ligi mamy jeszcze dwa niższe poziomy. W I lidze w 2019 grało dziewięć drużyn, które były podzielone na dwie grupy (północną i południową). O awansie do Allsvenskan decydowały dwa etapy: baraż pomiędzy zwycięzcami grup (w przypadku grupy północnej wystąpiła w nim druga drużyna, bo zwycięzcą była rezerwa Exiles), a następnie baraż pomiędzy zwycięzcą tego dwumeczu z najsłabszą drużyną z najwyższego poziomu. W grupie północnej znalazły się dwie ekipy z aglomeracji sztokholmskiej i po jednej z położonych stosunkowo niedaleko Norrköping i Uppsali, a ponadto drużyna z położonego znacznie bardziej na zachód Karlstadu. W grupie południowej mieliśmy drużyny z położonych na zachodnim wybrzeżu Göteborga, Malmö i Lundu oraz znajdującego się na wschodnim wybrzeżu Kalmaru. W 2020 liczba drużyn uczestniczących w rozgrywkach była znacznie mniejsza: rozegrano tylko zawody grupy południowej z udziałem trzech ekip (zabrakło Kalmaru), grupa północna w ogóle nie grała.

W drugiej lidze (na trzecim poziomie) w 2019 grały cztery drużyny: trzy ze Sztokholmu i jedna z najdalej wysuniętego na północ w szwedzkim systemie ligowym klubu z Sandviken (choć jak spojrzeć na mapę, to wciąż stamtąd bliżej do Polski niż na północne krańce Szwecji). W 2020 paradoksalnie było tych ekip więcej (pięć), ale to z powodu przyłączenia się do tych rozgrywek trzech ekip z grupy północnej drugiej ligi. Jeszcze w 2016 na tym poziomie było aż 11 ekip, ale z czasem liczba ta spadła.

W pierwszej dekadzie XX w. mistrzowie Szwecji regularnie uczestniczyli w imprezie Nordic Cup czyli turnieju mistrzów krajów skandynawskich. Początkowo (od 2005) to była grupa północna organizowanego przez FIRA pucharu klubowego, a gdy ten po dwóch latach zamarł, Skandynawowie kontynuowali swoje rozgrywki. Przynajmniej trzykrotnie, bo ostatnia edycja, na której temat można znaleźć jakieś informacje to 2009.

Kobiece rugby w Szwecji zaczęło się bardzo wcześnie, bo już w latach 70. XX w. Pierwszy mecz międzynarodowy reprezentacja kraju zagrała w 1984 przeciwko Holandii (przegrany 0:34) - było to jedno z pierwszych międzypaństwowych spotkań kobiet na świecie. Szwecja uczestniczyła w aż czterech kobiecych Pucharach Świata: w 1991 (miejsca 9-12), 1994 (10. miejsce), 1998 (przedostatnie, 15. miejsce) i 2010 (ostatnie, 12. miejsce).

Mistrzostwa w kobiecych piętnastkach rozpoczęto rozgrywać w 1983. Tu rekordzistą w liczbie zdobytych tytułów są sztokholmskie Exiles z 12 triumfami na koncie. Aktualnym mistrzem jest jednak drużyna Enköpings RK, która sięgnęła po to trofeum po raz szósty. Kobiety mają swoją Allsvenskan, a rozgrywki są jednopoziomowe. W 2019 uczestniczyło w nich sześć drużyn – grały każdy z każdym mecz i rewanż, a następnie rozgrywano półfinały oraz finał i mecze o 3. i 5. miejsce. W ubiegłym roku zmieniono format: podzielono stawkę na dwie grupy (dwie drużyny w południowej i trzy w północnej), a następnie rozegrano półfinały oraz dwumecze finałowy i o 3. miejsce.

A na szwedzki deser ciekawostka, zbiór zasad skomponowany przez ojca szwedzkiego rugby, Yves’a Gyldéna, w latach 30. ubiegłego wieku (za pomoc w tłumaczeniu dziękuję Patrycji). Chciałoby się napisać „dekalog”, bo świetnie by się nadawał, ale „przykazań” jest dziewięć, więc wychodzi „enalog”:
-    Gracz rugby to dżentelmen, zarówno na boisku, jak i poza nim; zna swą siłę i odwagę i nigdy ich nie nadużywa.
-    Gracz rugby gra bez względu na pogodę i wiatr. Nie gra tylko wtedy, gdy sędzia orzeknie, że boisko nie nadaje się do gry.
-    Gracza rugby nie przerażają deszcz, burza, grad, śnieg ani błoto.
-    Gracz rugby zawsze podporządkowuje się poleceniom sędziego, niezależnie od tego, czy uważa je za słuszne. Decyzji sędziego nie wolno zmieniać. Skargi na sędziego po meczu nie przystoją graczowi rugby.
-    Kontuzjowany gracz rugby nie opuszcza boiska samowolnie, bez powiadomienia kapitana swojej drużyny. Po opatrzeniu wraca na boisko.
-    Gracz rugby zawsze i natychmiast pomaga kontuzjowanym przeciwnikom.
-    Gracz rugby nigdy nie schodzi do szatni w przerwie, bez względu na pogodę, wiatr lub zmęczenie.
-    Gracz rugby nigdy i w żaden sposób nie demonstruje radości po zdobyciu przyłożenia.
-    Gracz rugby nigdy nie narzeka po meczu na kontuzje lub pechową przegraną. Słowo „pech” nie istnieje w słowniku gracza rugby. Wygrywa lepsza drużyna. Wymówki nie przystoją graczowi rugby.

Grzegorz Bednarczyk

Więcej informacji o rugby w kraju i na świecie przeczytasz na moim blogu „W szponach rugby” [kliknij]

1/8 Heineken Champions Cup Jajowate szczęście AZS AWF
Tabela Ekstraligi
 01 MKS Ogniwo Sopot 9 43
 02 OKS Skra Warszawa 11 41
 03 Master Pharm Łódź 10 37
 04 Awenta Pogoń Siedlce 11 34
 05 Edach Budowlani Lublin 10 26
 06 RC Lechia Gdańsk 11 26
 07 RC Orkan Sochaczew 11 23
 08 RC Arka Gdynia 11 19
 09 RzKS Juvenia Kraków 11 13
 10 RK Sparta Jarocin 11 0